İş həyatın böyük hissəsini əhatə etdiyindən insanın əhvalına, gündəlik vərdişlərinə və şəxsi münasibətlərinə də təsir göstərir. Buna baxmayaraq, bir çox insan illərlə özünü xoşbəxt hiss etmədiyi işdə çalışmağa davam edir. Bəziləri hər gün işə getməkdən bezdiyini desə də, yeni iş axtarmağa başlamır, bəziləri isə başqa sahədə işləmək istədiyini bilsə də, ilk addımı atmağa çətinlik çəkir.

Bunun əsas səbəblərindən biri maddi təhlükəsizlikdir. İnsan işindən narazı olsa belə, hər ay aldığı maaşdan imtina etməyin riskli olduğunu düşünür. Kirayə, kredit, ailə xərcləri və digər öhdəliklər iş dəyişmək qərarını çətinləşdirir. Xüsusilə ailəsini dolandıran və ya maddi ehtiyatı olmayan şəxslər üçün sevmədiyi işdə qalmaq bəzən seçimdən daha çox zərurətə çevrilir. Marqarita pizza

Digər səbəb isə qeyri-müəyyənlik qorxusudur. İnsan hazırkı işinin bütün çətinliklərini tanıyır, iş mühitinə və gündəlik qaydalara öyrəşir. Yeni işin daha yaxşı olacağına zəmanət yoxdur. Bəlkə maaş az olacaq, rəhbərliklə münasibətlər çətinləşəcək, yaxud işçi sınaq müddətini keçə bilməyəcək. Bu ehtimallar insanı tanış problemlərlə yaşamağa, naməlum risklərdən isə uzaq durmağa sövq edir.

Bəzən insanın işdən ayrılmamasının səbəbi illər ərzində qazandığı təcrübə və sərf etdiyi zəhmətdir. O, uzun müddət çalışdığı yeri tərk etməyi indiyədək çəkdiyi əziyyətin boşa getməsi kimi qəbul edə bilər. Halbuki keçmişdə sərf edilən vaxt gələcəkdə də həmin işdə qalmağın mütləq doğru seçim olduğu anlamına gəlmir. İnsan bəzən artıq verdiyi qərarı dəyişməkdənsə, eyni istiqamətdə davam etməyə üstünlük verir.

İş mühitində formalaşan münasibətlər də bu qərara təsir edə bilər. İnsan işini sevməsə də, həmkarlarına öyrəşə, kollektivdə dostlar qazana və rəhbərliklə müəyyən münasibətlər qura bilər. Yeni işə keçmək isə bütün bunları yenidən qurmaq deməkdir. Belə hallarda insanın işə bağlılığı peşəsinə olan sevgidən deyil, həmin mühitdə yaratdığı sosial əlaqələrdən qaynaqlana bilər.

Digər tərəfdən, cəmiyyətin iş və karyera ilə bağlı gözləntiləri də insanı seçim qarşısında qoya bilər. Bəzi insanlar üçün sabit işdə çalışmaq, uzun müddət eyni müəssisədə qalmaq uğurun əsas göstəricisi hesab olunur. İşdən ayrılmaq isə məsuliyyətsizlik və ya uğursuzluq kimi qiymətləndirilə bilər. İnsan ətrafındakıların nə deyəcəyini düşündükdə öz istəklərini ikinci plana keçirə bilər.

Bəzi hallarda isə problem insanın öz bacarıqlarına inanmamasıdır. Uzun müddət eyni işdə çalışan şəxs başqa sahədə uğur qazana biləcəyinə şübhə edə bilər. “Bu yaşdan sonra haradan başlayacağam?”, “Məni başqa yerdə işə götürərlərmi?”, “Bacarmasam necə olacaq?” kimi suallar dəyişiklik etmək istəyini zəiflədir. Nəticədə insan bacarmayacağını düşündüyü üçün heç cəhd etmir və zaman keçdikcə alternativlərinin olmadığına daha çox inanmağa başlayır.

İşindən narazı olan hər kəsin dərhal işdən ayrılması da düzgün yanaşma deyil. Bəzən narazılıq müvəqqəti yorğunluqdan, həddindən artıq iş yükündən və ya istirahət çatışmazlığından qaynaqlana bilər. Belə hallarda iş rejiminin dəyişdirilməsi, rəhbərliklə danışmaq və ya məzuniyyət götürmək vəziyyəti yaxşılaşdıra bilər. Lakin narazılıq uzun müddət davam edir, insan özünü dəyərsiz hiss edir və iş həyatının digər sahələrinə də mənfi təsir göstərirsə, vəziyyəti yenidən qiymətləndirmək vacibdir.

Bəs insan sevmədiyi işdə qalmaqla dəyişiklik etmək arasında necə qərar verməlidir? İlk növbədə, onu narazı salan səbəbləri müəyyənləşdirməlidir. Problem maaşdadır, iş şəraitindədir, rəhbərliklə münasibətlərdədir, yoxsa seçdiyi peşə artıq maraqlı deyil? Səbəbi müəyyənləşdirmək mümkün həll yollarını da aydınlaşdırır.

İşdən ayrılmaq qərarı verən şəxsin əvvəlcədən plan qurması da əhəmiyyətlidir. Yeni vakansiyaları araşdırmaq, əlavə bacarıqlar öyrənmək, başqa sahədə işləyən insanlarla danışmaq və müəyyən maddi ehtiyat yaratmaq dəyişiklik riskini azalda bilər. Bu, mütləq dərhal işdən çıxmaq demək deyil. İnsan hazırkı işində çalışdığı müddətdə də yeni imkanlara hazırlaşa bilər.

Nəticə etibarilə, insanların sevmədikləri işdə illərlə qalmasının arxasında təkcə qorxu və ya qərarsızlıq dayanmır. Maddi məsuliyyətlər, ailə öhdəlikləri, sabitlik ehtiyacı, özünə inamsızlıq və dəyişiklik riskləri bu qərara təsir göstərə bilər. Əsas məsələ insanın niyə qaldığını anlaması və mövcud vəziyyətini dəyişmək istəyirsə, bunu real imkanlarını nəzərə alaraq planlaşdırmasıdır.