1. Çarlz Darvin
Çarlz Darvin məktəb illərini Şrüsberi internat məktəbində keçirib. Oradakı proqram klassik və buna görə də kifayət qədər birtərəfli olub: şagirdləri latın və qədim yunan dillərini əzbərləməyə, Vergili və Homerin əsərlərini əzbərdən söyləməyə, qədim tarix və coğrafiyanı öyrənməyə məcbur ediblər. Darvin bütün bu məşğələləri vaxt itkisi hesab edib və həmin fənlərdə heç də yaxşı nəticə göstərməyib. O qədər zəif oxuyub ki, müəllimləri onu “intellektual baxımdan, bəlkə də, orta səviyyədən aşağı” hesab ediblər.
Bununla belə, Darvini məktəb proqramına daxil olmayan məşğələlər maraqlandırıb: o, balıqqulağı və həşəratlar toplayıb, heyvanları müşahidə edib, böyük qardaşı ilə birlikdə tövlədə kimyəvi təcrübələr aparıb. Atası oğlunun bu maraqlarını görüb bir dəfə ona deyib: “Sən ovdan, itlərdən və siçovul tutmaqdan başqa heç nə düşünmürsən; özünü də, bütün ailəmizi də biabır edəcəksən!”
2. İsaak Nyuton
İsaak Nyuton sinifdəki şagirdlərin müvəffəqiyyət göstəricilərinə görə siyahıda sonuncu yeri tutub. Müəllimləri onu tənbəl və kütbeyin hesab ediblər. Hər şey məktəbin ən yaxşı şagirdlərindən biri ilə dalaşdıqdan sonra dəyişib. Nyuton ondan ikiqat qisas almağa qərar verib: əvvəlcə rəqibini fiziki cəhətdən məğlub etmək, daha sonra isə intellektual baxımdan onu geridə qoymaq istəyib. Birinci məqsədinə dərhal nail olub, tezliklə ikinci məqsədinə də çatıb və sinfin ən yaxşı şagirdlərindən birinə çevrilib.
3. İosif Brodski
İosif Brodski kiçik yaşlarından məktəblə yola getməyib. Müəllimləri onu bacarıqlı, lakin tənbəl hesab ediblər: ev tapşırıqlarını pis yerinə yetirib, dəftərlərinə şəkillər çəkib və dərslərin keçirilməsinə mane olub. Gələcək Nobel mükafatı laureatı yeddinci sinifdə ikinci il saxlanılıb. O, fizika, kimya, riyaziyyat və ingilis dilindən birdən-birə dörd illik “iki” qiyməti alıb. Halbuki sonralar məhz ingilis dilində yazıb və Amerika universitetləri ilə kolleclərində dərs deyib. Brodski yeddinci sinfi başqa məktəbdə təkrar etdikdən sonra səkkizinci sinfə keçib, lakin orada cəmi bir rüb oxuyub. Bir qış səhəri 15 yaşlı Brodski dərsin ortasında ayağa qalxıb və məktəbə bir daha qayıtmamaq qərarına gələrək sinifdən çıxıb. Sonralar həmin anı “qaçışın sevindirici hissi” kimi xatırlayıb.
4. Uinston Çörçill
Uinston Çörçill nüfuzlu Harrou məktəbinə qəbul imtahanında latın dilindən yalnız adını və ilk sualın nömrəsini yaza bilib. Sonra yaxşıca düşünüb, nömrəni mötərizəyə alıb və növbəti iki saatı boş vərəqin qarşısında keçirib. Direktor buna baxmayaraq Çörçilli qəbul edib və onu ən zəif sinfin ən aşağı qrupuna yerləşdirib. Gələcək baş nazir təxminən bir il məktəbin ən zəif şagirdləri arasında qalıb. Həmin vaxt onun atası Rendolf Çörçill Britaniyanın ən tanınmış siyasətçilərindən biri olub. Buna görə də məktəbdə davamiyyət yoxlaması zamanı ətrafdakılar onun oğluna baxmaq üçün toplaşıblar. “Bu, ən axırıncıdır!” — deyə kütlədən gələn səslər Uinstona çatıb.
5. Aleksandr Puşkin
Aleksandr Puşkin Tsarskoye Selo liseyində ən zəif şagirdlər arasında yer alıb — müvəffəqiyyət göstəricilərinə görə 29 şagird arasında 26-cı olub. Gələcək şair rus və fransız ədəbiyyatı, eləcə də tarixdən daha yaxşı nəticə göstərib, riyaziyyata isə nifrət edib. Bir dəfə riyaziyyat müəllimi Puşkini məsələ həll etmək üçün lövhəyə çağırıb. Puşkin uzun müddət hansısa düsturlar yazıb. Müəllim sonda soruşub:
“Bəs nə alındı? İks nəyə bərabərdir?”
“Bərabərdir sıfıra!” — Puşkin cavab verib.
“Yaxşı! Sizdə, Puşkin, mənim dərsimdə hər şey sıfırla nəticələnir. Yerinizə keçin və şeir yazın”. Puşkin digər dərslərdə də xüsusi çalışqanlığı ilə seçilməyib: dərsləri demək olar ki, təkrarlamayıb, az qeyd aparıb və professorların mühazirə qeydlərini köçürməyib.
6. Faina Ranevskaya
Faina Ranevskaya Taqanroq Mariinski Qızlar Gimnaziyasında oxuyub, lakin heç də parlaq şagird olmayıb — hətta bir dəfə sinifdə də qalıb. Riyaziyyat ona xüsusilə çətin gəlib: gələcək aktrisa toplama, çıxma, vurma və bölmə əməliyyatlarını heç cür öyrənə bilməyib, məsələləri isə özünün dediyi kimi, “ağlaya-ağlaya, heç nə başa düşmədən” həll edib. Ranevskayanı xüsusilə parça alıb daha baha qiymətə satan tacirlər haqqında məsələlər qıcıqlandırıb: “Bəlkə də qazanc əldə etməyə marağımın olmaması məni ömürlük hesab-kitab bilməyən və patoloji dərəcədə praktikadan uzaq bir insana çevirib”. Nəhayət, gimnaziya ona o qədər bezdirici gəlib ki, valideynlərinə yalvarıb: “Yazıq insana rəhm edin, məni gimnaziyadan çıxarın”. Valideynləri qızının istəyini nəzərə alıb və onu evdə təhsilə keçiriblər.
7. Karl Linney
İndi hər bir məktəbliyə tanış olan canlı orqanizmlərin təsnifat sisteminin yaradıcısı Karl Linney o qədər pis oxuyub ki, müəllimləri atasına onu hansısa sənətkarın yanına, məsələn, dürüst bir çəkməçinin yanına şagird verməyi məsləhət görüblər. Gələcək alimin gimnaziya proqramının əsas fənlərini — ilahiyyat, qədim yunan və qədim ivrit dillərini öyrənməsi xüsusilə çətin olub. Linneyi məktəb məşğələləri arasında həqiqətən yalnız riyaziyyat maraqlandırıb, lakin riyaziyyat da onun botanikaya olan həvəsinə uduzub. O, dərsləri mütəmadi olaraq buraxıb və məktəbə getmək əvəzinə bitkilər toplamaq üçün tarlalara yollanıb, sonra onları öyrənib və təsvir edib.
8. Marqaret Mitçell
Marqaret Mitçell məktəbdə kifayət qədər orta səviyyədə oxuyub. Riyaziyyat və digər dəqiq elmlər ona xüsusilə çətin gəlib və bu fənlərdə mütəmadi olaraq geridə qalıb. Bir dəfə gələcək “Küləklə sovrulanlar” romanının müəllifi anasına bu fənləri heç cür başa düşmədiyini və daha məktəbə getməyəcəyini bildirib. Anası isə qızını şəhərdən kənara aparıb, Vətəndaş müharibəsindən sonra dağıdılmış evləri ona göstərib və deyib: “Bu artıq baş verib və yenidən baş verəcək. Bu baş verəndə hər kəs hər şeyini itirəcək və hamı bərabər olacaq. Hamı hər şeyə yenidən başlayacaq və əlində yalnız ağlı və əl gücü olacaq”. Mitçell əlaçı şagird olmayıb, lakin buna baxmayaraq, məktəb proqramını mənimsəməyə güc tapıb.
